|
شما قبلا به این مطلب رای داده اید
0 0 بازدید 0 نظر
کتاب نگهبانانِ قدرت؛ افسانۀ رسانه‌های آزاداندیش

نگهبانان قدرت؛ افسانه رسانه های آزاد اندیش، دیوید ادواردز و دیوید کرامول، پلاتو پرس، ۲۰۰۶

نگهبانان قدرت؛ افسانه رسانه های آزاد اندیش، دیوید ادواردز و دیوید کرامول، پلاتو پرس، ۲۰۰۶
نویسنده: جان پیلگر / مترجم: محمد مهدی وحیدی

Guardians of Power; the Myth of the Liberal Media, David Edwards and David Cromwell, Pluto Press, London 2006

دو اپیزودِ حماسی، شیوة نگاهِ ما غربی‌ها به جهانِ خارج را شکل داده است. این دو، جنگِ جهانیِ دوم و جنگ سرد هستند. همان‌طور که نوشته شده، باز هم، از بریتانیایی‌ها خواسته می‌شود «جنگِ خوب» علیهِ هیتلر را گرامی بدارند: بنا به نقلِ قولِریچارد درایتون[۱] از دستة تازه‌ای تاریخ‌نویسانِ پادشاهیِ بریتانیا، مثلِ نیال فرگوسن[۲]، آن «حمامِ اخلاقی که گناهانِ قرن‌ها کشورگشایی، و برده‌داری و استثمار در آن شسته شد». ممکن است اشارة درایتون به بسیاری از ژورنالیست‌های «جریانِ اصلی»[۳] هم بوده باشد.

درایتون نوشت: «جنگِ خوب، هزینة شصت سال جنگ‌افروزی را پرداخت می‌کند. این جنگ تبدیل شده است به یک چکِ سفیدِ اخلاقی برای قدرتِ امریکایی و انگلیسی. ما مدعی هستیم که بر مبنای درخواست‌های مستقیم و ضمنی برای جنگ علیهِ فاشیسم، حق داریم بدونِ محاکمه، بمباران، و مُثله کنیم، و به زندان بیندازیم. وقتی با دوستانِ ستمگری چون نوریگا،میلوسوویچ، یا صدام اختلاف پیدا می‌کنیم، اسمِ آن‌ها را به «هیتلر» تغییر می‌دهیم. در “جنگِ خوب” علیه آن‌ها، همة چیزهای بد قابلِ چشم‌پوشی هستند.»(Drayton, ‘An Ethical Blank Cheque’, Guardian, May 10, 2005 )

در دورة جنگِ سرد، نهایتِ «چیزِ بد» تهدید به استفاده از سلاح‌های هسته‌ای بود. اسنادِ محرمانه‌ای که اکنون از طبقه‌بندی خارج شده اند نشان می‌دهند که تبلیغاتِ سیاسیِ ما‌ـ‌‌و‌ـ‌آن‌های دورة جنگِ سرد، تا حدّ زیادی داستان بوده است. اسنادِ برنامه‌ریزیِ بریتانیا، از دهة ۱۹۶۰، «تهدیدِ شوروی» در اروپا را رد می‌کنند‌ و آن را، در بیشترِ جهان، و حتی خاورمیانه، اغراق‌آمیز و ناموجود می‌دانند. جنگِ سردِ واقعی‌ای که دولت‌های «ما» درگیرش بودند، علیه روس‌ها نبود، بلکه شاملِ آدم‌های سبزه و سیاه‌پوستی هم می‌شد که ساکنِ مناطقِ به‌شدّت فقیر بودند. این جنگ، آن قدر که جنگِ شمال و جنوب، غنی و فقیر، و بزرگ و کوچک بود، جنگِ شرق و غرب نبود. در واقع، دشمنِ کوچکتر، تهدیدِ بزرگ‌تری است، چرا که پیروزیِ ضعیف ممکن است مُسری باشد. بنابراین، ضعیفان، که سرزمین‌هایشان، اغلب پُر از خزائنِ بزرگِ نفت و گاز، و موادِ معدنی معدنی بود و بازارهایی وسوسه‌برانگیز محسوب می‌شدند، اهدافِ واقعیِ مبارزانِ غربی بودند، و هنوز هم هستند. تروریسمِ دولتیِ غربی، از فلسطین تا نیکاراگوئه، و از هندوچین تا کُنگو، مورد استفاده قرار گرفت. و زمانی که در ۱۱ سپتامبرِ ۲۰۰۱، ضعیف، عملاً، مقابله به مثل کرد، جنگِ افسانه‌ایِ تازه‌ای، به نامِ «جنگ با ترور»، به راه افتاد.

«چیزهایِ بدِ» اخیر، مثلِ بمبارانِ اهدافِ غیرِنظامی با بمب‌های خوشه‌ای، توسطِ  امریکا و انگلیس، و همین طور استفاده از بمب ناپالم و اورانیومِ ضعیف‌شده، در عراق و افغانستان، در گزارش‌ها، تصرّفِ چپاول‌گرانه خوانده نمی‌شوند بلکه، با استفاده از افسانه‌های «جنگِ خوب» و جنگِ سرد، با عنوانِ آزادسازیِ ناقص توجیه می‌شوند. تسمه‌نقالة اصلیِ این افسانه‌ها، گسترشِ نامنظمِ نظمِ موجودی است که اسمش می‌گذارند «رسانه‌ها». ژورنالیست‌ها، با وجودِ آن‌که گاهی به تاکتیک‌ها و شخصیت‌های سیاسیِ متفاوتی متوسّل می‌شوند، به‌طورِ غریزی یا بر اساسِ تعلیماتی که دیده‌اند، یا هر دو، ماهیتِ واقعیِ وظایفِ خود را می‌شناسند، مخصوصاً وقتی که به نظر برسد نظمِ موجود در معرضِ تهدید قرار دارد یا قرار است درگیرِ جنگ شود. گزارش از جوامع، قرار است بر مبنایِ تهدید یا نفعشان برای «ما» ارائه شود. دشمنانِ رسمی باید شناسایی و تعقیب شوند. باید تشابه‌هایی با «جنگ خوب» و جنگ سرد پیدا شود، درحالی‌که باید با دوستانِ رسمی مثلِ دولتِ خود رفتار کرد: با محبت، بدونِ در نظر گرفتنِ شواهدِ قطعی‌ای که خلافِ آن را ثابت می‌کند.

آن‌چه تغییر کرده است، دَرْک و دانشِ عمومی است. مردم که دیگر به آن‌چه می‌خوانند و می‌بینند و می‌شنوند اعتماد ندارند، به طرزِ بی‌سابقه‌ای پرسش‌گر شده‌اند. ژورنالیست‌ها اغلب هوشِ عمومیِ انتقادی را انکار می‌کنند، و مفهومِ «عمومِ بی‌تفاوت»[۴] را ترجیح می‌دهند، چراکه این مفهوم شعارِ «دادنِ آن‌چه که مردم می‌خواهند به آن‌ها» را توجیه می‌کند. با این حال، امروز، مردم جلوتر از رسانه‌ها هستند، و از پذیرشِ محدودیت‌هایی که دانشگاهیان، «گفتمانِ عمومی» می‌خوانند، سَر باز می‌زنند. به عنوانِ مثال، مطابقِ نظرسنجی‌ها، اکثریتِ مردمِ بریتانیا، نخست‌وزیرشان را دروغ‌گو می‌دانند: نه کسی که «مجلس را گمراه کرد» یا «حقایق را چرخانْد»، بلکه یک دروغ‌گو. که این بی‌سابقه است.

بیشترِ این بی‌پرده‌گویی در اینترنت اتفاق افتاده است، جایی که در آن رسانه‌ها دائم پاسخ‌گویِ نقشی هستند که در مسائلِ مهمِ روز، مثلِ رسواییِ تهاجم به عراق و اشغالِ آن، بازی می‌کنند. سؤال‌های ممنوعه‌ای پرسیده می‌شوند، مثلِ این‌که: آیا ژورنالیست‌ها، که به جایِ برملا کردنِ دروغ‌های بوش و بِلِر، به تقویتِ آن دروغ‌ها پرداختند، در جنایاتِ عراق شریک هستند؟ این پرسش بارها در سایتِ انگلیسیِ قابلِ توجهِ «www.medialens.org » مطرح شد. پدیدآورندگان و سردبیرانِ مدیا لنز[۵]، دیوید ادواردز[۶] و دیوید کرامول[۷]، در مدّتِ کوتاهی چنان تأثیرگذار بوده اند که، با عنایت به آن‌هایی که گفته می‌شود نویسندگانِ پیش‌نویسِ تاریخ هستند، ممکن است این‌ها را تغییردهندگانِ دورة تاریخ‌نگاریِ مدرن دانست. آن‌ها، قطعاً، «چکِ سفیدِ اخلاقیِ» موردِ اشارة ریچارد درایتون را پاره کرده و «حقّ بمباران و مُثله‌کردن و زندانی‌کردن، بدونِ  محاکمه …» را به عنوانِ فسادِ اخلاقی، افشا نموده اند. اگر در خلالِ حمله به عراق و اشغالِ آن، مدیا لنز نبود، ممکن بود وخامتِ فاجعه به فراموشی، و به تاریخِ بد، سپرده شود.

آن‌ها خود را برایِ اهدافِ بی‌دردِسری چون روزنامة سانِ روپرت مُرداک، به دردسر نینداخته‌اند، بلکه بر آن رسانه‌هایی متمرکز شده‌اند که (مثل بی‌بی‌سی) به «عینیت»، «بی‌طرفی» و «تعادل»، و (مثلِ گاردین) به آزادمنشی و انصافِ خود می‌بالند. تا پیش از کتابِ ساختِ رضایتِ نوآم چامسکی و ادوارد هرمن، در بیشة دستورِ کارها و منافعِ شخصیِ رسانه‌ها، چنین راهنمایِ صریح و عالمانه‌ای نداشته‌ایم. در واقع، آن‌ها کارِ ژورنالیست‌های راستین را انجام داده اند: مطلب را روشن کرده اند.

به این دلیل، نگهبانانِ قدرت[۸]، در هر دانشکدة رسانه‌ای، باید از موادّ درسیِ اجباری باشد. تا آن‌جا که می توانم به خاطر بیاورم، این، مهم‌ترین کتاب پیرامونِ ژورنالیسم است. در این کتاب، بهترین «هشدارهای»[۹] مدیا لنز، گردِ هم آمده و در بافتِ تاریخی، نقشی به آن‌ها داده شده است. آن‌ها منبعِ زخمِ زبان نیستند. بر عکس، زبان و لحنی که با آن دربارة ژورنالیست‌ها سخن می‌گویند، احترام آمیز است و در تحلیل‌هایِ غالباً ویرانگرِ خود، یکسره مؤدّب هستند. آن‌ها دربارة سردبیران، تولیدکنندگانِ امورِ جاری، و مدیرانِ رسانه‌ها بحث می‌کنند و مبنایِ استدلالِ آن‌ها، حقایق، پژوهش‌ها، و هدفی اخلاقی است که، پس از مدّتی، متوجه خواهید شد منحصر به خودِ آن‌ها است.

اکنون که این مطالب را می‌نویسم، آن‌ها با بی‌بی‌سی بر سرِ گزارشِ حملة امریکایی‌ها به شهرِ فلّوجة عراق، درگیر هستند. آن‌ها پرسیده‌اند که علّتِ سکوت در برابرِ حملة وحشیانه به فلّوجه در نوامبر سالِ ۲۰۰۴ چه بوده است؟ این شهرِ تحتِ محاصره، همان‌ جایی بود که شش ماه قبل‌، امریکایی‌ها، به کشتنِ «حداقل» ۶۰۰ نفر در آن، اعتراف کردند. در اینترنت، روزنامه‌نگارانِ مستقلی چون داهر جمالِ[۱۰] امریکاییِ لبنانی‌تبارِ شجاع، الگویی از جنایاتِ امریکایی‌ها را، مثلِ حمله به بیمارستان‌ها، و دستگیرکردن و تیراندازی به سمتِ کارکنان و بیماران، و جلوگیری از انتقالِ امنِ تجهیزاتِ پزشکی و خونِ اضطراری، گزارش کرده اند. پزشکان، از حملة تفنگدارانِ امریکایی به خانه‌ها و کشتنِ سالخوردگان و کودکان و افرادی که پرچمِ سفید در دست داشته‌اند، داستان‌های دلخراشی حکایت کرده اند. بی‌بی‌سی، هیچ‌یک از این‌ها را گزارش نکرد.

مدیا لنز از بی‌بی‌سی پرسید چرا؛ و چرا خبرنگارانِ بی‌بی‌سی استفادة امریکایی‌ها از بمبِ ناپالم را گزارش نکردند در حالی‌که سرهنگ جیمز آلس[۱۱]، فرماندة دستة یازدهم هواییِ تفنگدارانِ دریایی، این مطلب را تأیید کرده بود. او گفت: «ما هر دو پُلی را که راه‌های دسترسی بودند با ناپالم بمباران کردیم، متأسفانه، مردم هم آن‌جا بودند، … این‌جور مُردن هیچ خوب نیست» (Alles, cited Buncombe, ‘US Admits it Used Napalm Bombs in Iraq ’, Independent on Sunday , 10 August, 2003 ). این مطلب هم، به همراهِ گزارش‌هایی در موردِ استفاده از بمب‌های خوشه‌ای، بمبِ آتش‌زا، گازِ سمّی، و سایرِ جنایاتِ آشکار در رصدِ جهانیِ بی‌بی‌سی[۱۲] دریافت شد، امّا، حتی در حدّ ادعا هم، گزارش نشد.

هلن بودن[۱۳]، مدیر اخبارِ بی‌بی‌سی، برای مدیا لنز فاش کرد که، پُل وود، گزارش‌گرِ «همراهی»[۱۴] که آن بنگاه به عراق فرستاده بود «به این سبب هیچ‌کدام از این چیزها را گزارش نکرد که هیچ‌کدام از این چیزها را ندید.» او همچنین نوشت که یک «محققِ ارشد» در دیده‌بانِ حقوقِ بشر، «پرسش‌هایی مطرح کرد، امّا هیچ مدرکی برای اثباتِ این ادعاها نداشت.»مدیا لنز، در این باره از دیده‌بانِ حقوقِ بشر پرس‌وجو کرد و آن‌ها پاسخ دادند که این سازمانِ حقوقِ بشری از ادعایِ دروغینِ بی‌بی‌سی «بهت‌زده» شده بود. مانند بسیاری از «هشدارها»ی دیگرِ مدیا لنز، مکاتبات همچنان ادامه‌دار و روشنگر هستند، و نشان می‌دهند که چرا ژورنالیسم تلویزیونی، به عنوانِ منبعِ اصلیِ اطلاعاتِ مردم، بسیاری از چیزها را از بینندگانش دریغ می‌کند.

در واقع، مدیا لنز بابِ بحثی را گشود که پیشتر هم به شکلی پنهان وجود داشت و قوانین و تابوهای «باشگاهِ» رسانه‌ها را حفظ می‌کرد. از دیدِ من، در خورِ ستایش‌ترین دستاوردِ آن‌ها شکستنِ موضعِ دفاعیِ بسیاری از روزنامه‌نگاران و تشویقِ آن‌ها به کاربَستِ انگاره‌هایی بوده است که نشان می‌دهند باید در مواجهه با دستورِ کارهایِ پنهان و حتی نهفته، با سانسور از طریقِ حذف، و با این پرسش که در واقع چرا آن‌ها ژورنالیست شده‌اند، چگونه برخورد کنند. بدیهی است که به عنوانِ یک ژورنالیست، به این دو دیوید[نویسندگانِ کتاب]، درود می‌فرستم. اکنون بیش از گذشته نیازمندِ تعقیبِ خستگی‌ناپذیر و دقیقِ حقیقت از سویِ آن‌ها هستیم.




[ ۱ ]. Richard Drayton

[2]. Niall Fergusson

[3]. mainstream

[4]. apathetic public

[5]. Media Lens

[6]. David Edwards

[7]. David Cromwell

[8]. Guardians of Power

[9]. alerts

[10]. Dahr Jamail

[11]. James Alles

[12]. BBC Worldwide Monitoring

[13]. Helen Boaden

[14]. embedded

زمان انتشار: 1392/03/26 به نقل از دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها نسخه چاپی
ارسال خبر

پی نوشت : نویسنده: جان پیلگر / مترجم: محمد مهدی وحیدی

ثبت ديدگاه


آدرس ايميل شما منتشر نمی شود.

اعداد بالا را وارد نمایید*

ديدگاه‌ها 0 ديدگاه


آخرین مطالب
   
تبلیغات و اطلاع رسانی وسیله سریع حرکت کالا و خدمات از نقطه تولید به نقطه مصرف بوده که در م...
1395/12/07

   
ساخت برند یکی از مهمترین جنبه های گسترش یک کسب و کار است. از این کار برای آگاه سازی از نام...
1395/12/07

   
استراتژی جدید اینتل روی تولید محصولات منحصربه فرد تأکید داشت. اگر چه استراتژی حال حاضر این...
1395/12/07

   
کاخ سفید بدون هیچ توضیحی از ورود برخی خبرنگاران به نشست خبری سخنگوی دولت آمریکا جلوگیری کر...
1395/12/07

   
عضو ناظر مجلس شورای اسلامی در هیئت نظارت بر مطبوعات از برگزاری انتخابات هیئت مدیره روزنامه...
1395/12/07

   
مصاحبه ابزاری برای کشف حقیقت و یافتن پاسخ سوالاتی است که در افکار عمومی مطرح است. از این ر...
1395/12/07

   
مدیر مسوول سایت انتخاب گفت: تقویت رسانه های غیردولتی باعث افزایش رقابت و پویایی فضای رسانه...
1395/12/07

   
کارگاه آموزشی « اطلاع رسانی و روابط عمومی» ویژه کانون های فرهنگی و هنری مساجد با حضور مدیر...
1395/12/07

   
مدیر کل روابط عمومی استانداری کرمانشاه طی ابلاغ حکمی منصوب شد.
1395/12/07

   
یکصدو نود و هشتمین نشست علمی تخصصی انجمن روابط عمومی ایران با موضوع « نقش روابط عمومی ها د...
1395/12/07