|
شما قبلا به این مطلب رای داده اید
0 0 بازدید 0 نظر
نشر الکترونیک؛ نگاهی به محدودیت ها و راهکارهای عملی برای روابط عمومی ها

نشر الکترونیک حیطه وسیعی را در بر می گیرد. نشریاتی که به صورت غیرشبکه ای مانند سی دی و دی وی دی انتشا ر یافته تا خبرنامه الکترونیک، ژورنال الکترونیک، کتاب الکترونیک و حتی وبلاگها و وب سایتها را شامل شده و امروزه به انواع محتواهایی که از طریق کاربران اینترنت و تلفن همراه در قالب شبکه ها تولید می کنند اطلاق می گردد. به عبارتی در نشر الکترونیک متون همیشه و همه جا در دسترس کاربران آن است.

حسین امامی[1]

نشر الکترونیک[2]از ویژگی های فناوری های نوین ارتباطی و اطلاعاتی است که با ظهور رسانه های جدید مبتنی بر سیستم های الکترونیک، دیجیتال و اینترنت پدید آمده و تغییراتی را در شکل سنتی و چاپی انتشارات به وجود آورده است.

این تغییرات عمدتاً بر دو محور \"تولید متن\"و \"شیوه توزیع\"آن متمرکز بوده و موجب تولید \"اطلاعات الکترونیک\"می گردد. در سالهای اخیر در نشر الکترونیک به اصل \"تعامل با کاربر\"نیز توجه ویژه ای شده است.

با توسعه این فناوریهای نوین و پیدایش شبکه اینترنت، تحولاتی در عملکرد بسیاری از سازمانها ایجاد شد و تصمیم گرفتند تا در کنار عملکردی که در فضای واقعی دارند، حیطه فعالیت های خود را از طریق سی دی ها و یا از طریق شبکه اینترنت گسترش دهند. این همان نقطه ای است که نشر الکترونیک در سازمان ها مفهوم پیدا کرد و روابط عمومی ها متولی تولید محتوا و مدیریت توزیع و انتشار آن شدند.

نشر الکترونیک حیطه وسیعی را در بر می گیرد. نشریاتی که به صورت غیرشبکه ای مانند سی دی و دی وی دی انتشا ر یافته تا خبرنامه الکترونیک، ژورنال الکترونیک، کتاب الکترونیک و حتی وبلاگها و وب سایتها را شامل شده و امروزه به انواع محتواهایی که از طریق کاربران اینترنت و تلفن همراه در قالب شبکه ها تولید می کنند اطلاق می گردد. به عبارتی در نشر الکترونیک متون همیشه و همه جا در دسترس کاربران آن است.

 

انواع نشر الکترونیک

 انواع خروجی در نشر الکترونیک را می توان به سه شکل زیر تقسیم بندی کرد:

1-  صرفا چاپی: روزنامه، کتاب، بروشور، کارت ویزیت و... توسط نرم افزاری که برای طراحی و نشر بکار می رود، صفحه آرایی شده، سپس صرفا نسخه چاپی آن پرینت گرفته می شود بدون اینکه خروجی آن به صورت الکترونیک مثلا در وب سایتی منتشر شود. این همان روشی است که اصطلاحاً به آن \"نشر رومیزی\"[3]می گویند. در نشر رومیزی بسیاری از مراحل و فرایندهای نشر معمولی از قبیل حروف چینی و صحافی توسط یک رایانه انجام می شود.  تفاوت نشر رومیزی با نشر الکترونیکی در برونداد آنهاست. برونداد نشر الکترونیکی به شکل الکترونیکی بوده حال آنکه برونداد نشر رومیزی بیشتر در تهیه مطالب چاپی سنتی استفاده می شود. نشر رومیزی نه تنها به معنای حذف حروفچینی به شیوه های قدیمی است بلکه در معنای کامل خود به معنای حذف مرحله لیتوگرافی نیز  است.

نشر رومیزی، کار چاپ و انتشارات را کوچک و روی یک میز کار جمع کرده است. با امکانات نشر رومیزی می توان اثری را نوشت و اطلاعات آن را با منابع اطلاعاتی کنترل کرد. از صحت املای کلمات اطمینان یافت. متن را صفحه آرایی و صفحه بندی کرد، تصویرها و نمودارها را حتی به صورت چند رنگ طراحی نمود، نمونه گرفت و تکثیر کرد و همه این کارها در اتاق کوچکی روی یک میز بدون رفت وآمد انجام می شود.

2-  صرفاً الکترونیک: یکی از انواع خروجی انتشارات از جمله کتاب، بروشور، مجله، روزنامه و... به صورت الکترونیک است. یعنی دیگر قرار نیست که به صورت چاپی نیز منتشر شود. صرف انتشار الکترونیک در سیر تحول وب دستخوش تغییراتی شده است و انواع مختلفی دارد:

الف) سی دی یا دی وی دی؛ محملهای دیجیتالی نظیر \"دیسک فشرده\"، \"دیسک فشرده دیجیتالی\"که می توانند در قالب و فرمت های HTML، PDF و  حتی مولتی مدیا عرضه شود.

ب) مبتنی بر وب؛ در سالهای اخیر، روابط عمومی ها به عنوان ناشران منابع اطلاعاتی به مخاطبان خود سعی کرده‌اند تا علاوه بر لوح فشرده، انتشارات خود را از طریق شبکه جهانی وب در محیطی فراگیرتر، ارزان‌تر، و با قابلیتهای فرامتنی در دسترس طیف وسیعی از خوانندگان قرار دهند.

ج) نشر چند رسانه ای؛ که متشکل از یک یا بهره گیری از انواع محتواهایی شامل متن، صدا، تصویر و ویدئو است که در اینترنت قرار گرفته و یا در قالب سی دی عرضه می شود. عمدتا در نشر چند رسانه ای می توان در بهره گیری از گزارشهای عملکرد، فعالیت های فرایند محور استفاده کرد.

پادکست یا همان فایل های صوتی به صورت برنامه های رادیویی در اینترنت منتشر می شود نیز در این گونه از نشر الکترونیک می گنجد.

د) نشر مبتنی بر ایمیل؛ که از آن به عنوان خبرنامه الکترونیک هم نام می برند.

هـ) نشر مبتنی بر تلفن همراه؛ معرفی خدمات، کتاب، نشریات و سایر محتواها می تواند توسط نرم افزاری در بستر \"تلفن همراه\"عرضه شود.

و) نشر2؛ زمانی که بحث دوسویه و تعاملی شدن و حضور پررنگ کاربران به عنوان تولیدمحتواکنندگان جدید در وب مطرح شد با اصطلاح جدیدتری از نشر الکترونیک مواجه شدیم که از آن به عنوان \"نشر2\"[4]یاد می کنند. این همان اصطلاحی است که با پدید آمدن وب2 به وجود آمده است. در وب دو سخن فراتر از دسترسی است و به دنبال جلب مشارکت کاربران برای تولید محتوا هستیم. یعنی امروزه با سایت های کاربرمحور مواجه شده ایم که کاربران برای نشر یک متن، تصویر، صوت و فیلم مشارکت می نمایند. در وب2 سخن از رسانه های اجتماعی، روزنامه نگاری شهروندی، برچسب[5]، وبلاگ ها، پادکست ها، به اشتراک گذاری فایل ها[6]، نرم افزارهای مشارکتی یا مبتنی بر همکاری[7] (ویکی ها)، انواع رسانه های اجتماعی (میکروبلاگها، کامیونیتی های محتوایی) است.

3-  الکترونیک و کاغذی؛ در این نشر علاوه بر انتشار چاپی نشریه،روزنامه،  مجله، بروشور و انواع گزارشها تمام محتوا به صورت الکترونیک هم عرضه می شود. محتوای الکترونیک این نوع نشر می تواند در قالب های  متنی و تصویری باشد.

مزایای نشر الکترونیک

نظارت، جستجو، پشتیبانی شاید سه کلمه کلیدی کارگشا در نشر الکترونیک باشد. اما از مهم ترین مزایای نشر الکترونیک می توان موارد زیر را اشاره داشت:

1-  کاهش هزینه های تولید و چاپ

2-  عدم نیاز به فضای گسترده فیزیکی برای آرشیو نشریات، مجلات و کتابها

3-  عدم نیاز به توزیع پستی  

4-  وجود هایپر لینک ها و استفاده از اطلاعات تکمیلی

5-  امکان نشر با شمارگان پایین

6-  قابلیت استفاده سایر اشکال محتوایی چندرسانه ای

7-  قابلیت جستجوی راحت و سریع

 

معایب و مشکلات برایگسترش نشر الکترونیک

محدودیتهایی برای نشر الکترونیک و گسترش آن در روابط عمومی ها به منظور فراگیرتر کردن آن بین مخاطبان وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از:

 

1. دسترسی به خط اینترنت و کامپیوتر. 

یکی از محدودیت هایی که خوانندگان برای دسترسی به محصولات نشر الکترونیکی در وب با آن مواجه هستند، دسترسی به خط اینترنت و به‌ویژه کامپیوتر است. علاوه بر این بسیاری از مخاطبان به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه دارای سرعت مناسب دسترسی به اینترنت نیستند. ضمن اینکه بسته به نوع هر سازمان، مخاطبان آن با هم فرق دارند و حتی نشر الکترونیک نمی تواند به دلیل \"عدم مهارت و تسلط کاربران ناآشنا به کامپیوتر\"برای دسترسی به اطلاعات الکترونیک جایگزین مناسبی برای نشر چاپی باشد.

2. حق‌مؤلف

ذخیره، تکثیر، تغییر، و ارسال الکترونیکی متون و تصاویر محصولات نشر الکترونیک در بسیاری موارد به سادگی و عدم رعایت حقوق مولف صورت می‌گیرد. حتی در کشورهای پیشتاز در نشر الکترونیکی هنوز موضوع حق مؤلف کتاب های الکترونیکی حل نشده است و ناشران و نویسندگان با دیده تردید به این موضوع می‌نگرند. موضوع حق مؤلف و مالکیت معنوی نشر الکترونیک در محیط وب را می‌توان یکی از مهم‌ترین چالشها و موانع بر سر راه انتشار این گونه آثار به شمار آورد، زیرا که از جنبه‌های فناورانه، نشر الکترونیک پیچیده‌تر است و نیاز به سیاست‌گذاری کلان در سطوح ملی و یا بین‌المللی دارد.

3. مشکلات مربوط به خواندن در محیط وب

تحقیقات نشان می دهد متون چاپی بیشتر خوانده می شوند اما کاربر برای محتوای الکترونیک صرفا آنرا مرور می کند. خواندن متن چاپی بر روی صفحه نمایش کامپیوتر نسبت به رسانه‌های چاپی دشوارتر است. تجربه ثابت کرده است که چشم انسان هنگام خواندن بر روی صفحه کامپیوتر زودتر از رسانه‌های چاپی خسته می‌شود و خواننده نمی‌تواند نظیر مجلات یا کتابهای چاپی تمرکز لازم را داشته باشد. پایین و بالا بردن صفحه نمایش کامپیوتر نیز برای دنبال کردن متن کتاب نسبت به ورق زدن یک صفحه از کتاب چاپی مشکل‌تر است و چشم انسان در بسیاری از موارد مطالب را گم می‌کند. علاوه بر این، نمی‌توان محصولات نشر الکترونیک خصوصا در وب را در هر وضعیتی مطالعه کرد.

4. مشکلات استناد به کتابهای الکترونیکی.

ماهیت ناپایدار محیط وب همواره مشکلاتی را برای محققان به منظور استناد پایدار به منابع اطلاعاتی الکترونیکی در این محیط به وجود آورده است. امروزه، بسیاری از افراد، اینترنت را کتابخانه مجازی به شمار می‌آورند که امکان دسترسی به طیف وسیعی از منابع و پایگاههای اطلاعاتی را در زمینه‌های مختلف می‌دهد. حال سؤال این است که آیا نظیر \"کتابخانه‌های حقیقی\"، منابع موجود در این محیط همواره قابل دسترس هستند و بدون تغییر باقی می‌مانند. به تعبیر دیگر آیا به منابعی که دیروز در این محیط الکترونیکی استناد کرده‌ایم، فردا نیز می‌توان دسترسی پیدا کرد. مهم‌ترین مشکلاتِ ناشی از استناد به کتابهای الکترونیکی عبارت‌اند از: ناپدید شدن و یا ازمیان رفتن اطلاعات در اینترنت، تغییر محتوای اطلاعات در اینترنت، و تغییر نشانی دسترسی به منابع در اینترنت. بروز چنین مشکلاتی باعث شده است تا برخی محققان برای استفاده و استناد، نه تنها به کتابهای الکترونیکی، بلکه به دیگر منابع اطلاعاتی در وب نیز به دیده‌ تردید بنگرند.

 

آینده مبهم نشر الکترونیک جایگزینی نشر سنتی

درباره اینکه کتاب دوست دیرین انسان است، حرف های بسیاری گفته شده و مطالب زیادی نوشته شده است؛ امروزه، بسیاری از صاحب‌نظران نشر کتاب بر این باورند که هیچ رسانه‌ای نمی‌تواند جایگزین کتابهای چاپی شود. نشر به صورت الکترونیکی برخی لذتها و جنبه‌های معنوی استفاده کردن و خواندن کتابهای چاپی را از میان می‌برد. لذت ورق زدن صفحات کتاب های چاپی، مطالعه کتاب هنگام خواب یا در هر حالتی که خواننده احساس آرامش و راحتی کند، بردن کتاب با خود به سفر و یا محل کار و خواندن آن در هر زمانی که به آن احتیاج است، هدیه دادن و گرفتن کتاب، جمع‌آوری کتابهای هنری و چیدن آنها در قفسه کتابخانه شخصی به عنوان یک اثر ارزشمند و به یاد ماندنی، همه و همه از طریق\"نشر الکترونیکی\"از میان خواهند رفت.

انسان ممکن است با یک کتاب چاپی انس بگیرد و بارها آن را بخواند و از تماس با آن لذت ببرد و یا در حاشیه آن مطالبی بنویسد و یادداشت کند که در جهان الکترونیکی امکان‌پذیر نیست. همچنین، بسیاری از افراد علاقه دارند به کتاب‌فروشیها بروند و در میان قفسه‌های کتاب به مرور عناوین دلخواه بپردازد و آنها را ورق بزنند. حال آنکه دنیای دیجیتال، جهانی خشن، ناپایدار و شاید هم بتوان گفت «بی‌وفا» است. ما هر لحظه می‌توانیم کتاب مورد علاقه خود را از قفسه کتابخانه شخصی برداریم و آن را مطالعه کنیم، اما اگر دسترسی ما به خط اینترنت و کامپیوتر محدود شود، نخواهیم توانست کتاب الکترونیکی مورد علاقه خود را مشاهده کنیم. مطرح شدن چنین مواردی، مربوط به طرف تاریک عصر دیجیتال و نشر الکترونیک است.

 

راهکارهایی برای روابط عمومی ها

در ایران به دلایل فوق به اندازه لازم از نشریات الکترونیک استقبال نشده است. حتی بسیاری از روابط عمومی ها، سایت سازمانی خود را تبدیل کرده اند به یک سایت خبری در حالی که بهتر است بخش خبرنامه یا نشریه در بخشی از این سایت اصلی قرار بگیرد.

اما شاید بهترین نقطه شروعِ بهره‌مندی از این فناوری در ایران این باشد که روابط عمومی ها خود به گسترش آن، ابتدا در حوزه درون سازمانی اقدام نمایند و به سمت جایگزین کردن نشریه داخلی الکترونیک در محیط اینترانت یا اینترنت برای همکاران گام برداند. این کار با راه اندازی بخشی از یک سایت داینامیک به راحتی امکانپذیر است.

در دومین گام توصیه می شود کارشناسان روابط عمومی، آموزش های لازم را در این رابطه ببینند. آموزش هایی که به تولید محتوا در فضای سایبر پرداخته می شود. آشنایی کارگزاران روابط عمومی با مفاهیم جدید در روابط عمومی و رسانه های نوین، طراحی سایت های سازمانی و وب 2، معیارهای یک وب سایت موفق سازمانی، آسیب شناسی و ویژگی های منفی سایت ها، استانداردهای تولید محتوا و شیوه های مختلف نشر الکترونیک در فضای سایبر می تواند به شناخت بیشتر آنها با این فضای جدید و ابزارها و تکنیک های نوین انتشارات در روابط عمومی ها بیافزاید.

و در سومین گام عملی هم توصیه می شود این فضای تولید محتوای مجازی را به بیرون سازمان خود گسترش دهند. روابط عمومی به سراغ معرفی فعالیت ها و خدمات خود که پیش از این به صورت بروشور یا کتابچه یا مجلاتی که تهیه می شد بروند و شیوه های مختلف انتشار الکترونیک این بروشورها و گزارشهای عملکرد را به صورت چندرسانه ای مورد بررسی و مطالعه قرار دهند. برخی از سازمان های ایرانی پادکست، گزارش های صوتی و تصویری را به خوبی در سازمان خود بکار می گیرند که فراگیر شدن آن بین روابط عمومی ها و استقبال آن میان همه نوع سن کاربران مدتی زمان خواهد برد.

 

پایان

 


[1] دکتری علوم ارتباطات، مدرس دانشگاه و پژوهشگر رسانه های نوین

[2] Electronic Publishing

[3] Desktop Publishing

[4]  Publishing 2.0

[5] Tag

[6] File sharing

[7] Collaborative Software

زمان انتشار: 1392/01/13 به نقل از حسین امامی نسخه چاپی
ارسال خبر

پی نوشت :

ثبت ديدگاه


آدرس ايميل شما منتشر نمی شود.

اعداد بالا را وارد نمایید*

ديدگاه‌ها 0 ديدگاه


آخرین مطالب
   
ستاره ارتباط دولت در چهارمین جشنواره ستارگان روابط عمومی به محمدباقر توبخت معاون رییس جمهو...
1396/03/03

   
علی دارابی معاون امور استان های صدا وسیمای جمهوری اسلامی ایران در چهارمین جشنواره ستارگان ...
1396/03/03

   
مشکلات اصلی و فرعی روابط عمومی‌ها در فراکسیون روابط عمومی و رسانه مجلس مورد بررسی قرار گرف...
1396/03/03

   
باقر ساروخانی استاد ارتباطات و پدر علم جامعه‌شناسی ارتباطات در سخنانی در جشن ستارگان روابط...
1396/03/03

   
با توجه به ابلاغ منشور حقوق شهروندی توسط دولت و لزوم تامین آن، انتظار می‌رود دولت دوازدهم ...
1396/03/03

   
سخنگوی دولت اظهار کرد: روابط عمومی در دولت دوازدهم منزلت رفیع‌تری پیدا خواهد کرد.
1396/03/03

   
مجمع عمومی عادی نوبت دوم انجمن روابط عمومی ایران عصر روز سه شنبه 2 خرداد 96 در تهران ...
1396/03/03

   
مدیر روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی مازندران گفت:روابط عمومی ها باید برای ایجاد نگاه مثبت ...
1396/03/03

   
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان اصفهان گفت: وظایف روابط عمومی در حوزه اطلاع‌رسانی، انعکاس ...
1396/03/03

   
نخستین گردهمایی مسئولین روابط عمومی شهرستانهای منطقه شمال و شمال شرقی استان اصفهان در سال ...
1396/03/03