|
شما قبلا به این مطلب رای داده اید
1 0 بازدید 0 نظر
روابط عمومی در ایران قدرت محور است نه خدمت محور!

دکتر سید وحید عقیلی معتقد است: روابط عمومی در ایران قدرت محور است؛ خدمت محور نیست. روابط عمومی قدرت محورنمی‌تواند روابط عمومی خوبی باشد. روابط عمومی باید خدمت محور و مردم محور باشد. به نظر من، متخصصان روابط عمومی ای که قدرت محور نیستند و در فکر مردم هستند باید تشکیلاتی داشته باشند که اجازه ندهند هر کسی وارد حوزه‌ی روابط عمومی شود.

موضوع گفت وگوی کاوشگران روابط عمومی با دکتر سید وحید عقیلی استاد دانشگاه و رییس دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه دانشگاه آزاد اسلامی بررسی وضعیت  روابط عمومی   از علم تا عمل در ایران می باشد.


رییس دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه دانشگاه آزاد اسلامی می گوید:  روابط عمومی‌ها باید اطلاع رسانی و آگاهی بخشی کنند. در کشور ما، کل کارهای آموزشی، تشریفاتی و... بر عهده‌ی روابط عمومی‌هاست.

او در ادامه می گوید: یکی از ضعف‌های روابط عمومی در ایران این است که، علی رغم اینکه در تئوری خوب است، اما کمتر کاربردی است.یعنی بین روابط عمومی‌ها و دانشگاه‌ها، به عنوان آموزش و محل کارهای عملی رابطه‌ی خیلی وسیعی وجود ندارد. به عبارتی خیلی از تئوری‌ها و نظریه‌ها و اصولی که در روابط عمومی وجود دارد و دانشجوها می‌خوانند، به صورت تئوری است؛ اما در مرحله‌ی عمل، نمی‌توانند آن را در محل کار پیاده کنند. و این یکی از عیوب آموزش روابط عمومی است.


وی اعتقاد دارد: روابط عمومی‌ها و این سمینارهای بین المللی که می‌گذارنند، به طرز سؤال برانگیزی در طول دهه‌های گذشته تمام مشکلات روابط عمومی جامعه‌ی ایران را بررسی کردند (نقش روابط عمومی در افزایش کارآمدی، افزایش بهره وری، توسعه‌ی پایدار، نظم اجتماعی و ...) یعنی موضوعی نیست که کنفرانس‌های بین المللی برگزار نکرده باشند؛ طوری شده که من فکر می‌کنم این‌ها دیگر کمبود موضوع دارند؛ ولی من سؤال می‌کنم، این‌ها واقعاً در عمل کدامشان توانسته‌اند به بر طرف کردن مشکلات کمک کنند؟


دکتر عقیلی تاکید می کند: نسبت به روابط عمومی در ایران اصلاً خوشبین نیستم، دلیلش هم یک چیز است؛ روابط عمومی در ایران قدرت محور است؛ خدمت محور نیست.


مشروح گفت وگوی کاوشگران روابط عمومی با دکتر سید وحید عقیلی استاد علوم ارتباطات را در ادامه  ملاحظه می فرمایید:


روابط عمومی‌ها چگونه می‌توانند باعث افزایش نشاط و انگیزه‌ی کاری در سازمان متبوع خود شوند؟

در یک سازمان روابط عمومی‌ها وظایف متعددی دارند؛ اما وظیفه‌ی اصلی روابط عمومی از یک سو این است که از تبلیغات سوء و اتهامات و نگرش‌های منفی ای که علیه یک سازمان وجود دارد، جلوگیری کند و از طرف دیگر باید اطلاع رسانی و آگاهی بخشی نسبت به فعالیت‌های یک سازمان (یعنی جنبه‌های مثبتی که سازمان دارد) بدهد.

آگاهی بخشی معادل واژه‌ی Publicity است که متأسفانه در جامعه‌ی ما درک صحیحی از این واژه وجود ندارد.

این واژه معادل تبلیغ و اطلاع رسانی نیست؛ ولی متأسفانه دیده می‌شود که روابط عمومی کارشان را تبلیغ و اطلاع رسانی سازمان خودشان می‌دانند در حالی که روابط عمومی‌ها باید اطلاع رسانی و آگاهی بخشی کنند.

در کنار این‌ها، روابط عمومی‌ها، وظایف دیگری دارند که آنچه شما اشاره کردید بیشتر بر اساس اراده‌ی رییس سازمان است که می‌تواند آن را از طریق روابط عمومی یا معاونت‌های دیگر و یا از طریق یک شرکت خصوصی انجام دهد.

آنچه که در خارج از کشو مرسوم است، این است که اینگونه وظایف را به یک شرکت خارج از سازمان می‌دهند که روابط عمومی سازمان به وظایف خودش برسد.

این در حالی است که در کشور ما، کل کارهای آموزشی، تشریفاتی و.. بر عهده‌ی روابط عمومی‌هاست.

و یکی از هنرهایی که یک رییس می‌تواند داشته باشد، این است که برون سپاری کند.


نقش آموزش و به روزآمد بودن کارشناسان و مدیران روابط عمومی در ارتباطات سازمانی و برون سازمانی چقدر مهم است؟

امروزه و در درهه های اخیر، نقش آنان بیشتر شده، ولی همه در خصوص نقش آموزش اطلاع کافی ندارند.

آموزش و بازآموزی و آموزش ضمن خدمت و سازمان‌های خودآموزنده یکی از مهم‌ترین بنیادهای یک سازمان است. سازمان‌ها با توجه به تکنولوژی‌های جدید و پیشرفت‌ها و پیچیدگی‌های نظریه‌های مدیریت، می‌بایست که مرتباً پرسنل خود را آموزش بدهند. در همه‌ی حوزه‌ها و سازمان‌های پیشرو و برتر که به اصل تمایز اعتقاد دارند، حتماً به اصل آموزش در تمام سطوح می‌پردازند.


با توجه به گسترش فعالیت شبکه‌های اجتماعی و نقششان در شکل گیری افکار عمومی، نظرتان نسبت به ورود روابط عمومی‌ها به این عرصه چیست؟

امروزه شبکه‌های اجتماعی متأسفانه نقش نخبگان را کمرنگ کردند و یک نوع ارتباط افقی بین توده‌های مردم به وجود آوردند. این باعث شده قبلاً که شبکه‌های اجتماعی نبودند، یک تعدادی از مردم و توده‌ها تحت تأثیر رهبران فکری و نخبگانی قرار می‌گرفته‌اند که از نظر شکل گیری افکار عمومی به آنان رجوع می‌شد، ولی اکنون در اثر تضعیف طبقه‌ی نخبگان، این نوع ارتباط افقی که در شبکه‌های اجتماعی وجود دارد و با کمال تأسف باید گفت این ارتباطات منجر به نوعی شناخت سطحی از مسائل است؛ باعث شده تا شبکه‌های اجتماعی در بین توده‌های مردم، بسیار رونق پیدا کند؛ ولی متأسفانه آن افکار عمومی که به وجود آمده و به وجود می‌آید  نوعی افکار عمومی سطحی است و عمیق نیست؛ و بر حسب فضای التیامی و روحی – روانی شبکه‌های اجتماعی به وجود می اید که مبنای شناختی ندارد.


سیستم آموزشی و محتوای درسی رشته‌ی روابط عمومی در دانشگاه‌های کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

اگر ارتباط گران و اهالی روابط عمومی را که  کارشان را نگاه کنیم، دو قسمت دارند. یک بخش آن علمی هست؛ یعنی اصول، مبانی، تئوری‌ها؛ این‌ها علمی هست که باید یاد گرفت.

اما کارمندان و روسای روابط عمومی، غیر از این آموزش‌ها، هنر هم باید نگاه کنند. روابط عمومی در واقع هنر است. جنبه‌های هنری‌اش شاید با آموزش تقویت شود، اما یک خمیرمایه، یک بین مایه ای از هنرهای ارتباطی (خوب گوش کردن، خوب صحبت کردن، خوب سخنرانی کردن، قدرت اقناع و ترغیب داشتن) باید بلد باشند. درست مثل روزنامه نگاری؛ همانطور که روزنامه نگاری یک علم است و قابل آموزش، جنبه‌هایی از روزنامه نگاری هنر است؛ شما باید قلم داشته باشید، طبع نویسندگی داشته باشید، خمیرمایه ای از ادبیات داشته باشید و... ولی به طور کلی، یکی از ضعف‌های روابط عمومی در ایران این است که، علی رغم اینکه در تئوری خوب است، اما کمتر کاربردی است.یعنی بین روابط عمومی‌ها و دانشگاه‌ها، به عنوان آموزش و محل کارهای عملی رابطه‌ی خیلی وسیعی وجود ندارد. به عبارتی خیلی از تئوری‌ها و نظریه‌ها و اصولی که در روابط عمومی وجود دارد و دانشجوها می‌خوانند، به صورت تئوری است؛ اما در مرحله‌ی عمل، نمی‌توانند آن را در محل کار پیاده کنند. و این یکی از عیوب آموزش روابط عمومی است. عین این مسئله در خصوص آموزش روزنامه نگاری هم هست.

در دانشکده‌ی تحت مدیریت شما، چه برنامه ریزی‌هایی برای ارتقای رشته‌ی ارتباطات و بالاخص روابط عمومی در نظر گرفته شده است؟

ما این افتخار را داریم که اولین دانشکده ای هستیم در ایران که کارشناسی ارشد روابط عمومی را داریم و ما در حال حاضر 140 دانشجوی ارشد روابط عمومی داریم. و از این تعداد، ورودی‌های مهرماه 93 ما، این ترم، از لحاظ کلاس‌های نظری و آموزشی فارغ التحصیل می‌شوند و از همین ترم شروع به گذراندن پایان نامه می‌کنند.

این اولین دوره ای است که روابط عمومی‌ها، پایان نامه‌ی ارشدشان را می‌نویسند. البته پیش‌تر دانشجویان تحقیق در ارتباطات و روزنامه نگاری و علوم ارتباطات اجتماعی هم روی حوزه‌های روابط عمومی کار می‌کردند و خیلی از موضوعات صرفاً و عملاً از روابط عمومی بود، اما با کمال خوشبختی باید بگویم که دانشجویان روابط عمومی در مقطع کارشناسی ارشد، عناوینی که برای پایان نامه‌های خود تا کنون ارائه کردند بسیار حرفه ای و کاربردی تر از آن پایان نامه‌هایی است که دانشجویان سایر رشته‌ها در حوزه‌ی روابط عمومی کار می‌کردند.

و این خبر بسیار خوبی است؛ ما بیشتر سعی مان برای دانشجویان ارشد روابط عمومی، پیدا کردن محلی است برای انجام دادن کارهای عملی که این‌ها را با یک نظم و ترتیبی به مراکزی که خودشان مایل هستند، معرفی کنیم برای کارآموزی و آن‌ها که جایی را سراغ ندارند، ما هدایتشان می‌کنیم.

یکی دیگر از کارهایی که ما برای دانشجویان روابط عمومی می‌خواهیم انجام دهیم این است که ما کانون‌های علمی روابط عمومی می‌خواهیم ایجاد کنیم.


متأسفانه علی رغم وجود کانون‌های علمی ای که در روابط عمومی ایران در دهه‌های اخیر وجود داشته، کاربرد علمی چندانی حاصل نشده و متأسفانه خیلی از این‌ها بیشتر در طول دهه‌های گذشته، تمرکز و انرژی‌شان را برای برگزاری سمینارها و کنفرانس‌هایی بوده که خودشان معتقد بودند که بین المللی بوده و داوری شده و مقالات علمی برایش نوشته شده؛ دستاوردهایی داشته و ...؛ ولی من خیلی به این اعتقادی ندارم. به دلیل اینکه شما اگر نگاه کنید؛ روابط عمومی‌ها و این سمینارهای بین المللی که می‌گذارند، بالطبع به طرز سؤال برانگیزی در طول دهه‌های گذشته تمام مشکلات روابط عمومی جامعه‌ی ایران را بررسی کردند (نقش روابط عمومی در افزایش کارآمدی، افزایش بهره وری، توسعه‌ی پایدار، نظم اجتماعی و ...) یعنی موضوعی نیست که کنفرانس‌های بین المللی برگزار نکرد باشند؛ طوری شده که من فکر می‌کنم این‌ها دیگر کمبود موضوع دارند؛ ولی من سؤال می‌کنم، این‌ها واقعاً در عمل کدامشان توانسته‌اند به بر طرف کردن مشکلات کمک کنند؟


این سؤال جدی است. یعنی اگر این‌ها واقعاً کنفرانس‌ها و سمپوزیوم‌های علمی بود، در عمل، نباید در یک حد رضایت بخشی، منجر به حل قسمتی از مشکلات جامعه‌ی ما می‌شد؟

ولی ما تصمیم داریم یک حلقه‌های علمی روابط عمومی درست کنیم که این‌ها خارج از برگزاری سالیانه‌ی همایش‌هایی که بیشتر جنبه‌های عینی و فرمالی دارند، به محتوا بپردازیم و از درون تقویت کنیم.


در راستای صحبت صورت گرفته پیرامون محتوا، شما برای سرفصل‌های رشته‌ی روابط عمومی هم به این بروز بودن توجه کردید؟ که روابط عمومی هوشمند و الکترونیک و.. وارد سرفصل دروس این رشته شود؟

بله! ببینید، قسمتی از این‌ها روابط عمومی الکترونیک است؛ ولی واقعیت این هست که من از شما می‌پرسم! ضریب نفوذ تلفن و موبایل و اینترنت و پهنای باند و ... بحث‌های مربوط به دهه‌ی گذشته است و علی رغم اینکه روابط عمومی‌های الکترونیک در ایران در طول دهه‌ی گذشته بسیار موفق بودند و رشدشان فزاینده بوده، اما من از شما سؤال دارم! آیا ما در گذار از روابط عمومی های سنتی موفق بوده‌ایم؟ و آیا کسی در ایران می‌تواند ادعا کند که ما دیگر نباید به روابط عمومی سنتی بپردازیم؟

اگر کسی چنین ادعایی کند، ادعای گزافی کرده است و خوب نیست! بنابراین من فکر می‌کنم هنوز در اداره‌ها، وزارتخانه‌ها، نهادها و ... نهاد روابط عمومی در کنار پرداختن به روابط عمومی الکترونیک، باید به ارتباط رو در رو با مشتریان بپردازد.

چرا که جامعه‌ی ما هنوز به آن نیاز دارد؛ یعنی بهترین نوع روابط عمومی، در کنار روابط عمومی الکترونیک، روابط عمومی است که یک محلی داشته باشد و یک ارتباط گر و کارمند روابط عمومی، در آن بتواند رو در رو با مردم صحبت کند و این جایگزین ندارد.

بناربراین، بنیان و مبنای اصلی روابط عمومی هنوز سنتی است و در کنار آن پرداختن به روابط عمومی الکترونیک هم لازم است.


در حال حاضر به دلیل اینکه رشته‌ی روابط عمومی سهل فرض می‌شود، خیلی‌ها به جهت افزایش رتبه‌ی شغلی‌شان وارد این رشته می‌شوند؛ به نظر شما چه راهکاری وجود دارد که این معضل ریشه کن شود؟

انجمن‌های حرفه ای و تخصصی باید ایجاد شوند و طبق شرایط و اصولی، نه اینکه مانع از ورود کسانی شوند که علاقه مند به روابط عمومی‌اند، ولی یک ضابطه‌ها و شاخص‌هایی را درست کنند که متخصصین روابط عمومی، یا از نظر مدرک دانشگاهی و یا تجربه‌ی عملی، برایشان تعریف شده باشد؛ یعنی عین این است که ما در روزنامه نگاری تعریف می‌کنیم؛ روزنامه نگاری و ارتباطات هم یک شاخصه‌هایی دارد و این طور نیست که هر کسی از بیرون بیاید، بتواند روزنامه نگار شود؛ بنابراین این بستگی دارد به دست اندر کاران حرفه‌ی روابط عمومی.

روابط عمومی قدرت  محورنمی‌تواند روابط عمومی خوبی باشد. روابط عمومی باید خدمت محور و مردم محور باشد. به نظر من، متخصصان روابط عمومی ای که قدرت محور نیستند و در فکر مردم هستند باید تشکیلاتی داشته باشند که اجازه ندهند هر کسی وارد حوزه‌ی روابط عمومی شود.


آقای دکتر، شما فرمودید 140 دانشجوی روابط عمومی گرفته‌اید؛ آیا به بازار کار این دانشجوها هم توجه شده است؟

این کار دانشگاه نیست؛ دانشگاه تنها محل آموزش است. اینکه محل کارشان کجاست، مربوط به خودشان است؛ اما این به این معنا نیست که ما اصلاً به آنها کاری نداشته باشیم؛ مثلاً شما اگر با رییسی دانشکده‌ی پزشکی گفتگو کنید، ایشان می گویند که مسئول تولید شغل برای پزشکان آینده هستند؟

در کشور ما اکثریت فارغ التحصیلان مهندسی بیکار هستند، رؤسای دانشگاه‌هایشان مسئول ایجاد شغل برایشان هستند؟

این طور نیست؛ البته دانشگاه باید بر حسب نیاز جامعه و واقعیت‌های جامعه رشته‌هایی را معرفی کند که به درد جامعه بخورد؛ اما بحث عرضه و تقاضا علی الاصول کار دانشگاه نیست.

من فکر می‌کنم سازمان‌هایی مثل سازمان برنامه ریزی و بودجه، آموزش عالی و ... مسئول این تعادل هستند؛ وگرنه دانشگاه‌ها تا زمانی که متقاضی داشته باشند و جای خالی داشته باشند، طبیعی است که آموزش بدهند.

ولی من یک خبر خوب به شما بدهم و آن این که تقریباً اکثر دانشجویان ما در کارشناسی ارشد روابط عمومی، خود در روابط عمومی‌ها مشغول به کار هستند.

و این معنای ضمنی‌اش این است که این‌ها برای تکمیل و تکامل حرفه‌شان وارد مقطع کارشناسی ارشد شدند.


آیا به زودی شاهد دکترای روابط عمومی هم خواهیم بود؟

بحث دکترای روابط عمومی مطرح بوده و ما یکسری سرفصل‌ها را شروع کرده‌ایم. اما من خودم به شخصه در خصوص دکترای روابط عمومی، برایم سوال ها و ابهاماتی وجود دارد که بنا داریم روی آن کار ‌کنیم؛ شاید ما در نهایت یک گرایش جدیدی را معرفی کنیم که دربرگیرنده‌ی روابط عمومی هم باشد؛ ولی اینکه ما بعد از لیسانس و فوق لیسانس روابط عمومی، دکترای روابط عمومی هم داشته باشیم، برای من حل شده نیست؛ دلیل آن هم متعدد است؛ ببینید مثلاً ما رشته ای داریم تحت نام مترجمی زبان انگلیسی؛ خب این فوق لیسانس هم دارد؛ ولی من موافق دکترای مترجمی زبان انگلیسی نیستم؛ چرا؟ به همان دلیل که پیش‌تر هم اشاره کردم!

روابط عمومی یک قسمتش علم و یک قسمتش هم هنر است؛ آن قسمت که علم است، قابل فراگیری و آن قسمت که هنر است عین مترجمی است؛ آن قسمت، آموزش نیست؛ یعنی فرد باید یکسری توانایی‌ها، پتانسیل‌ها و استعدادهای درونی داشته باشد که توسط آموزش تقویت شود؛ ولی اگر آن‌ها را نداشته باشد، اینکه دکترای روابط عمومی داشتن، صرفاً به معنای داشتن یک روابط عمومی موفق نیست و ما به جنبه‌های کاربردی‌اش بیشتر توجه می‌کنیم.


به عنوان سؤال آخر، با توجه به تقلیل جایگاه روابط عمومی در ایران، آینده‌ی روابط عمومی را چگونه پیش بینی می‌کنید؟

من نسبت به روابط عمومی در ایران اصلاً خوشبین نیستم، دلیلش هم یک چیز است؛ روابط عمومی در ایران قدرت محور است؛ خدمت محور نیست؛ و این را من خیلی هم رُک می گویم؛ خیلی از وزارتخانه‌ها، مسئول روابط عمومی‌شان، در مواجهه با منافع سازمانی‌شان و مردم، منافع سازمانشان را ترجیح می‌دهند که خود با اصول اصلی روابط عمومی که در آغاز صحبت شد منافات دارد.


گفت و گو از سینا تفنگ چی

زمان انتشار: 1394/12/18 به نقل از کاوشگران روابط عمومی نسخه چاپی
ارسال خبر

پی نوشت :

ثبت ديدگاه


آدرس ايميل شما منتشر نمی شود.

اعداد بالا را وارد نمایید*

ديدگاه‌ها 0 ديدگاه


آخرین مطالب
   
اولین سمینار استانی مشتری مداری در هزاره سوم با حضور 500 نفر از مدیران و کارشناسان ادارات ...
1395/12/08

   
به دنبال انعقاد تفاهم‌نامه همکاری در زمینه تبادل استاد و دانشجو بین دانشکده علوم ارتباطات ...
1395/12/08

   
عنوان تبلیغ خود را به شکلی طراحی کنید که گویی تنها با یک مخاطب سروکار دارید؛ حتی اگر بدانی...
1395/12/08

   
علیرضا پاکدهی، مدرس جامعه‌شناسی تبلیغات و عضو هیئت‌علمی دانشگاه علامه طباطبایی معتقد است ت...
1395/12/08

   
کارمندان سرمایه کلیدی برای برندها در رسانه ­های اجتماعی هستند. آنها افرادی هستند که برای م...
1395/12/08

   
توجه به فرهنگ و ویژگی های بازار هدف در طراحی و رنگ آمیزی بسته بندی از اهمیت قابل توجهی برخ...
1395/12/08

   
بدیهی است برای ساخت یک تیزر موفق با هدفی معین، باید مراحل مختلفی را پشت سر گذاشت. مدیر یکی...
1395/12/08

   
مدیرعامل بانک توسعه صادرات ایران گفت : روابط عمومی حوزه ای راهبردی و پر اهمیت در هر سازمان...
1395/12/08

   
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: در زندگی دیجیتال، نیازمند فرهنگ‌سازی و شناخت لازم نسبت به پ...
1395/12/08

   
مدیرکل مطبوعات و خبرگزاری‌های داخلی وزارت ارشاد گفت: امسال ۴۴ میلیارد تومان در حوزه یارانه...
1395/12/08